01. DEZE LERAREN MAAKTEN EEN NIEUWE STAP

Het lerarenberoep is veelzijdig. Dat ontdekten Bart Giethoorn en Monique Wiaterek als geen ander toen ze besloten hun carrière een andere wending te geven. Hun verhalen zijn afkomstig van de website loopbaanleraren.nl, waar je naast inspiratieverhalen ook praktische tips kunt vinden voor professionele ontwikkeling.

'Ik geef beter les dankzij mijn tweede baan'

Bart Giethoorn, docent natuurkunde en oprichter van Playbook Gamification

‘Ik was altijd al heel geïnteresseerd in spellen. In 2011 zag ik op een YouTube-kanaal een filmpje over gamification. Dat was toen helemaal nieuw. Het ging over hoe spellen niet-spelomgevingen beter maken. Vlak daarna zag ik een filmpje op hetzelfde kanaal over gamification in het onderwijs. Ik vond dat meteen zo ontzettend vet. Toen ben ik gaan kijken wat ik van spellen kan leren om mijn lessen beter vorm te geven. Langzaam maar zeker ben ik een expert op dat gebied geworden. En inmiddels is het ook een deel van mijn werk. Motiverend Bij gamification denken mensen meteen aan computerspelletjes in de klas. Maar het gaat eigenlijk om wat we kunnen leren in het ontwerp van onze lessen van spellen en van speldesigners. Ik heb leerlingen die in de pauze bijna altijd spelletjes spelen. Ze kunnen er uren in verdwaald raken, terwijl ze in de les soms binnen een paar minuten afhaken. Motiverend lesontwerp vind ik daarom een betere term. Ondersteuning Ik heb tot nu toe veel geluk gehad met mijn leidinggevenden. Ze zijn best flexibel. Als iemand vraagt of ik op een dag waarop ik normaal gesproken lesgeef, een training kan geven voor mijn bedrijf Playbook Gamification, kan dat soms geregeld worden. Natuurlijk kijk ik dan wat ik kan doen om te zorgen dat mijn leerlingen er geen last van hebben. De school waar ik nu werk, heb ik bewust uitgezocht op die flexibiliteit. Wederzijds voordeel Ik denk dat ik een betere docent ben doordat ik ook ondernemer ben. Ook als zelfstandige werk ik aan onderwijs. Ik ben heel bewust bezig om mijzelf een betere docent én een betere trainer te maken. Voor mijn bedrijf ga ik naar conferenties, waar ik nieuwe ideeën krijg die ik uitprobeer in de klas. Er is dus een enorme interactie tussen mijn baan als docent en mijn baan als trainer. Floreren De combinatie die ik in mijn werk heb, kom ik niet veel tegen, maar ik denk dat iedere leidinggevende graag de mensen onder zich ziet floreren. En het is voor leerlingen ook veel beter, uiteindelijk. Dan is het maar even onhandig dat iemand minder gaat werken. Mijn collega’s zien wel wat ik meebreng van buiten. Af en toe geef ik workshops binnen de school en dat wordt gewaardeerd. Maar er werken wel meer mensen parttime. Ik ben gewoon een collega met een bepaalde expertise die soms nuttig is binnen de school.’

'Ik heb mijn werk steeds verder uitgebreid'

Monique Wiaterek, docent levensbeschouwing en ondersteuningscoördinator voor de havo

‘Het mooie aan lesgeven is dat je met kinderen op pad kunt in een fase van hun leven waarin ze erg zoekende zijn: wie ben ik? Wie is de ander? Hoe moet ik omgaan met de ander en wat brengt de samenleving mij? Hoe denk ik daarover? Je kunt antwoorden vanuit allerlei ideologieën of godsdiensten, maar ik vind het ook belangrijk om de kinderen mee te nemen en een handvat te geven. Het leven is vaak mooi en vreugdevol, maar kent ook tegenslagen. Ik hoop dat als het even niet goed gaat, ze dan een houvast hebben. Persoonlijk begeleider Nadat ik een aantal jaren voor de klas had gestaan, ontdekte ik dat leerlingen sociaal-emotioneel in de knoop raakten. Daar werd ik erg door geraakt, want ik wil er zijn voor de leerlingen. Om te kunnen zorgen dat ze een soort welbevinden ervaren in hun leven ben ik counselor geworden. Daarvoor heb ik in 2005 de opleiding aan de Nederlandse Academie voor Psychotherapie afgerond. Ik ben gaan werken als persoonlijk begeleider van kinderen met grotere problematiek, zeg maar de voormalige rugzakleerlingen. Van daaruit ben ik in het ondersteuningsteam gekomen en heb ik mijn werk steeds een beetje uitgebreid.

Netwerk Als ondersteuningscoördinator van de havo werk ik samen met allerlei organisaties, zoals schoolmaatschappelijk werk, de GGD en de GGZ. We zorgen dat er een netwerk komt om de leerling heen of het gezin waar de leerling bij hoort. Ik heb daardoor de mensen die ik nodig heb om de ondersteuning vorm te geven op school beter leren kennen. En ook mijn expertise is door dit werk toegenomen. Ik ben inmiddels ook lid van het adviesteam van het samenwerkingsverband en van de regiegroep onderwijs, gemeente en zorg van de gemeente Tilburg. Ik doe dat om ervoor te zorgen dat wat leerlingen nodig hebben, ook georganiseerd kan worden. Ik wil daar invloed op hebben. Tools Ik werk heel erg vanuit mijn innerlijke motivatie om anderen te helpen. Dat wordt ook ingegeven door de studie die ik heb gedaan, theologie en levensbeschouwing. Het mooie van het werk dat ik doe, is dat ik mensen tools geef om een ander te helpen. Daarom wil ik ook op het beleid zitten: om het mogelijk te maken voor een docent om ruimte te geven, in plaats van alleen maar te jagen op een resultaat. Startende docenten adviseer ik echt van harte om niet alleen als docent te werken, maar ook iets daarnaast te ontwikkelen. Dan kom je dichterbij een leerling te staan. Als je zelf iets gaat leren, weet je weer hoe het is om in een schoolbank zitten en te luisteren naar iemand anders.’

02. WEBINAR

Een betere leraar worden

Hoe geef je beter les? Kristel Van Hoyweghen, onderzoeker bij het Expertisecentrum voor Effectief Leren van de Thomas More Hogeschool, geeft tips en vertelt over ervaringen van leraren tijdens deze opname ResearchED. Haar inzichten schreef ze op in het boek Wijze lessen: twaalf bouwstenen voor effectieve didactiek.

This video has been disabled until you accept marketing cookies.Manage your preferences here or directly accept targeting cookies

03. Loopbaanontwikkeling: naar een hoger plan

- interview met lector Marco Snoek

Een structurele aanpak voor loopbaanontwikkeling kost tijd, maar dat is het waard. ‘Veel scholen zijn goed op weg. Breid de ontwikkelmogelijkheden verder uit en denk meer vanuit de professionele ambities van de leraren’, adviseert Marco Snoek, lector Leren & Innoveren bij de Hogeschool van Amsterdam op de website Samen Slimmer PO van de PO-Raad.

Welke ontwikkelmogelijkheden zijn er voor leraren? ‘De bekende mogelijkheden zijn directeur worden of zich specialiseren als reken- of taalcoördinator. Maar je kunt ook denken aan doorstromen naar een ander niveau, bijvoorbeeld van de onder- naar de bovenbouw, of deelnemen aan schooloverstijgende netwerken of werkgroepen. Ook beleidstaken zijn een mogelijkheid. Of je werk combineren met een andere baan. Voor leraren zijn er echt veel interessante ontwikkelmogelijkheden, maar schooldirecties brengen deze nu nog niet altijd onder de aandacht, misschien omdat ze er zelf niet goed van op de hoogte zijn. Professionalisering is daardoor nog vaak afhankelijk van het initiatief van individuele leraren.’

Wat kunnen scholen concreet doen om leraren te ondersteunen? ‘In de ontwikkeling van leraren ligt de nadruk nog vaak op de schoolambities: ontwikkeling is alleen mogelijk als deze aansluit op de schooldoelen. Deze aansluiting is zeker belangrijk, maar het is minstens zo belangrijk om rekening te houden met de professionele wensen van leraren zelf. Hun werkplezier hangt ervan af. Blijf dus serieus kijken naar wat iemand kan of graag wil. Misschien wil een van je leraren al tijden deelnemen aan een landelijke stuurgroep, maar lukt het niet om de eerste stap te zetten. Bied dan hulp. Schooldirecties zijn er nu soms nog een beetje huiverig voor om mensen te faciliteren om buiten de deur te kijken, maar je kunt het ook omdraaien: als iemand door zo’n stuurgroep enthousiast blijft voor lesgeven, heeft de school daar voordeel van.

“Professionalisering is nog vaak afhankelijk van het initiatief van individuele leraren”

Kijk ook of je ontwikkelaanbod aantrekkelijker kan, met mogelijkheden in de hoogte, breedte en diepte. Erken bijvoorbeeld meer rollen: niet alleen de taal- en rekencoördinator zijn belangrijk in het goed functioneren van een school, ook aandacht voor bijvoorbeeld burgerschapsonderwijs of ouderbetrokkenheid telt mee. Ook kun je rollen vaker laten rouleren, zodat mensen een ontwikkelmogelijkheid niet jaren bezet kunnen houden.’

Een goed beleid voor loopbaanontwikkeling vormgeven kost tijd. Lukt het scholen om die tijd vrij te maken? 'Het is soms lastig. Maar vooral nu met het lerarentekort is zorgvuldige aandacht aan loopbaanontwikkeling eigenlijk onontkoombaar. Door leraren perspectief te bieden houd je het beroep aantrekkelijk. Als ze na hun startperiode alleen maar een lege vlakte zien, zijn ze zo weer weg. Ik besef goed dat schoolleiders veel op hun bordje hebben. Besturen kunnen schoolleiders helpen door een HR-medewerker aan te stellen ter ondersteuning. Dit gebeurt ook al veel. Zo iemand kan voorkomen dat de aandacht verslapt. Een voorwaarde is dat deze HR-medewerker verantwoordelijkheid krijgt voor het leren en ontwikkelen van leraren en niet alleen maar de personeelsadministratie doet. Helaas is dat laatste soms nog het geval.’

Lees het volledige interview met Marco Snoek op Samen Slimmer PO.

Deel deze pagina